ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΘΡΟΜΒΩΣΗΣ
ΤΟ ΘΕΜΑ
ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ
Ακολουθούν χρήσιμοι ιατρικοί όροι που σχετίζονται με την θρόμβωση και ειδικά με τους θρόμβους αίματος που εμφανίζονται στα άκρα (κυρίως στα πόδια) ή στον πνεύμονα.
Αιμοπετάλια
Ένα μικρό κύτταρο στο αίμα, το οποίο όταν ενεργοποιείται, ενώνεται με άλλα αιμοπετάλια (καθώς και άλλα κύτταρα του αίματος) διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο στο σχηματισμό θρόμβου του αίματος.
Αιμόσταση
Η αιμόσταση είναι μια φυσιολογική διαδικασία που διατηρεί την ρευστότητα του αίματος σε φυσιολογικά επίπεδα, αποτρέποντας την υπερβολική αιμορραγία σε κατεστραμμένα αιμοφόρα αγγεία. Η διεργασία της αιμόστασης είναι εξαιρετικά περίπλοκη και έχει διττό ρόλο, αφού πρέπει να διατηρήσει τη ρευστότητα του αίματος στο αγγείο, ακόμα και όταν έχει σχηματιστεί θρόμβος το αγγείο που έχει υποστεί βλάβη. Η αιμόσταση είναι υπεύθυνη για την ισορροπία μεταξύ αιμορραγίας και θρόμβωσης.
Τα αιμοφόρα αγγεία – Συμπεριλαμβάνονται
(1) οι αρτηρίες, που μεταφέρουν το αίμα από την καρδιά προς τον εγκέφαλο, τα άκρα και τα όργανα του σώματος.
(2) Οι φλέβες που μεταφέρουν το αίμα από τα άκρα και τα όργανα του σώματος προς την καρδιά
(3) Τα τριχοειδή αγγεία, εξαιρετικά μικρά αγγεία που συνδέουν τις αρτηρίες με τις φλέβες.
Αντιπηκτική αγωγή
Τα αντιπηκτικά που χρησιμοποιούνται για να προληφθεί η δημιουργία θρόμβων στο αίμα, μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης θρόμβων στα πόδια ή στους πνεύμονες, των εγκεφαλικών επεισοδίων, του εμφράγματος του μυοκαρδίου και άλλων επικίνδυνων για την υγεία περιστατικών.
Αρτηριακή θρόμβωση
H δημιουργία θρόμβου αίματος σε μια αρτηρία. Ένας θρόμβος σε μια στεφανιαία αρτηρία που εμποδίζει την ροή του αίματος περιφερικά στην καρδιά, είναι η βασική αιτία των οξέων στεφανιαίων συνδρόμων όπως το έμφραγμα του μυοκαρδίου. Ένας θρόμβος που εμποδίζει τη ροή του αίματος σε μια αρτηρία στον εγκέφαλο, είναι μια σημαντική αιτία των εγκεφαλικών επεισοδίων.
Αρτηριοσκλήρωση
Μια διαταραχή του τοιχώματος των αρτηριών που αρχίζει από μικρή ηλικία και προκαλείται από συσσώρευση λίπους (κυρίως χοληστερόλης) η οποία οδηγεί στο σχηματισμό της αθηρωματικής πλάκας στα εσωτερικά τοιχώματα των μεγάλων (κεντρικών) αρτηριών, με αποτέλεσμα η αρτηρία να στενεύει και να επιβραδύνεται η ροή του αίματος. Η αρτηριοσκλήρωση είναι μια βασική αιτία για τη δημιουργία θρόμβωσης.
D-διμερές
Ένα μόριο που απελευθερώνεται από τη διάσπαση του θρόμβων. Αυξημένα επίπεδα μπορεί να υποδηλώνουν μια Εν Τω βάθει Φλεβική Θρόμβωση ή Πνευμονική Εμβολή. Η μέτρηση του D-διμερούς είναι χρήσιμη για τη διάγνωση της εν τω βάθει Φλεβικής Θρόμβωσης ή της Πνευμονικής Εμβολής.
Εγκεφαλικό επεισόδιο
Η διακοπή της ροής του αίματος σε τμήμα του εγκεφάλου, ως αποτέλεσμα απόφραξης μιας αρτηρίας του εγκεφάλου (ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο) ή αιμορραγίας από ρήξη αιμοφόρων αγγείων στον εγκέφαλο (αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο). Αυτό οδηγεί σε καταστροφή των εγκεφαλικών κυττάρων περιφερικά της απόφραξης.
Εμβολή
Μια μάζα, συνήθως ένας θρόμβος στο αίμα, που μετακινείται μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, εγκαθίσταται σε μια αρτηρία και την αποφράσει.
Έμφραγμα του μυοκαρδίου
γνωστό ως καρδιακή προσβολή, προκαλείται από την ρήξη μιας αθηρωματικής πλάκας σε μια αρτηρία της καρδιάς. Αυτή έχει ως συνέπεια τον σχηματισμό θρόμβου, ο οποίος επιβραδύνει ή παρεμποδίζει πλήρως τη ροή του αίματος και στερεί τον καρδιακό μυ από την απαραίτητη ποσότητα οξυγόνου (ισχαιμία).
Εν Τω βάθει Φλεβική Θρόμβωση
Ένας θρόμβος αίματος που σχηματίζεται στις φλέβες των άκρων, συνήθως στο κάτω μέρος του ποδιού ή στους μηρούς. Αναστέλλοντας τη ροή του αίματος προς και από την καρδιά, οι θρόμβοι αυτοί δημιουργούν πόνο και οίδημα στα πόδια. Οι θρόμβοι μπορεί επίσης να μετακινηθούν προς τους πνεύμονες προκαλώντας μια πολύ σοβαρή κλινική οντότητα, την Πνευμονική Εμβολή.
Θρομβίνη
Ένα ένζυμο του αίματος που μετατρέπει τη διαλυτή πρωτεΐνη του ινωδογόνου σε αδιάλυτο ινώδες. Είναι η πρωτεΐνη που διαδραματίζει τον κυριότερο ρόλο στη δημιουργία του θρόμβου. Μια κατηγορία αντιπηκτικών φαρμάκων αναστέλλει την θρομβίνη και παρεμποδίζει τον σχηματισμό του ινώδους και συνεπώς του θρόμβου.
Θρόμβος αίματος
Μια μάζα από αιμοπετάλια, ερυθροκύτταρα και λευκοκύτταρα του αίματος που εγλωβίζονται σε ένα ινώδες δίκτυ μέσα σε ένα αιμοφόρο αγγείο.
Θρομβοφιλία
Ο ιατρικός όρος για γενετικές ή επίκτητες ανωμαλίες στο αίμα που αυξάνουν τον κίνδυνο της μη φυσιολογικής πήξης του αίματος.
Θρόμβωση
Ο σχηματισμός θρόμβου αίματος μέσα σε ένα αιμοφόρο αγγείο. Η θρόμβωση μπορεί να γίναι σε μια αρτηρία (αρτηριακή θρόμβωση) ή φλέβα (φλεβική θρόμβωση).
Iνώδες
Η κύρια πρωτεΐνη που περιέχεται στους θρόμβους του αίματος. Το ινώδες δημιουργεί ένα κολλώδες δίκτυ που εγκλωβίζει τα αιμοπετάλια, τα ερυθροκύτταρα και τα λευκοκύτταρα του αίματος στο σημείο του τραύματος.
Ισχαιμία
Ανεπαρκής παροχή οξυγόνου σε περιοχές ή όργανα του σώματος που προκύπτει από μειωμένη παροχή αίματος λόγω της στένωσης ή της απόφραξης ενός αιμοφόρου αγγείου.
Κολπική μαρμαρυγή
Τύπος αρρυθμίας ή άρρυθμου παλμού των άνω θαλάμων της καρδιάς (κόλποι). Στην κολπική μαρμαρυγή, οι κόλποι, πάλλονται ακανόνιστα και εκτός συγχρονισμού με τους κάτω θαλάμους (κοιλίες). Η κολπική μαρμαρυγή έχει ως συνέπεια τη δημιουργία θρόμβου και μπορεί να προκαλέσει ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, αν ο θρόμβος προχωρήσει προς τον εγκέφαλο και αποφράξει μια εγκεφαλική αρτηρία.
Καρδιαγγειακή νόσος
Το σύνολο των νοσημάτων των αγγείων της καρδιάς (στεφανιαία αγγεία), του εγκεφάλου καθώς και των άλλων αγγείων του σώματος που προκύπτουν κατά κύριο λόγο εξαιτίας θρόμβωσης.
Μετα-θρομβωτικό σύνδρομο
Μια επιπλοκή της Εν Τω βάθει Φλεβικής Θρόμβωσης που προκαλείται από βλάβη των φλεβών. Συνήθως προκαλείται οίδημα και αίσθημα βάρους στα πόδια, που χειροτερεύει με την στασιμότητα και ανακουφίζεται με την ανύψωση των κάτω άκρων. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να δημιουργηθεί οίδημα στους αστραγάλους.
Παράγοντες πήξης
Μια ομάδα από πρωτεΐνες του αίματος (συμβολίζονται με λατινικούς αριθμός, πχ παράγοντας ΙΙ, παράγοντας Χ, κλπ) που συνεργάζονται και αλληλεπιδρούν οδηγώντας στην πήξη του αίματος.
Παράγοντας Xa
Ο παράγοντας Χa είναι ένα ένζυμο που μετατρέπει την προθρομβίνη σε θρομβίνη, η οποία στη συνέχεια μετατρέπει το ινωδογόνο σε ινώδες (το τελικό στάδιο δημιουργίας του θρόμβου του αίματος). Μια κατηγορία αντιπηκτικών φαρμάκων αναστέλλει τον παράγοντα Xa και παρεμποδίζει τον σχηματισμό της θρομβίνης.
Παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο
Ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο μικρής διάρκειας που δημιουργείται από μια προσωρινή φραγή της ροής του αίματος προς ένα τμήμα του εγκεφάλου, εξαιτίας θρόμβωσης. Είναι μια εξαιρετικά σοβαρή προειδοποίηση ότι το άτομο βρίσκεται σε κίνδυνο για ένα κανονικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Περίπου το ένα τρίτο των ανθρώπων που βιώνουν ένα παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο, θα πάθουν εγκεφαλικό μέσα σε ένα χρόνο, αν δεν δοθεί προληπτική αγωγή.
Πήξη αίματος
teΗ διαδικασία η οποία οδηγεί στη δημιουργία θρόμβου στο αίμα. Είναι μια φυσιολογική διαδικασία περιορισμού της απώλειας αίματος (αιμορραγία) όταν ένα αιμοφόρο αγγείο τραυματίζεται (όπως όταν κοπείτε). Ωστόσο, η διαδικασία αυτή μπορεί να αποδειχθεί επιβλαβής όταν γίνεται μη ελεγχόμενη και οδηγεί σε σχηματισμό θρόμβων στο εσωτερικό του αγγείου που το φράζουν και εμποδίζουν τη ροή του αίματος.xt
Πνευμονική Εμβολή
Η απόφραξη μιας αρτηρίας στον πνεύμονα από έναν θρόμβο που έχει μεταφερθεί μέσω του αίματος από άλλο αγγείο του σώματος. Ενδεικτικά προειδοποιητικά σημάδια/συμπτώματα είναι δύσπνοια, πόνος στο στήθος, βήχας και ταχυκαρδία. Γενικότερα, μία Πνευμονική Εμβολή προκαλείται από την απόσπαση ενός θρόμβου από μια εσωτερική φλέβα του ποδιού (Εν Τω βάθει Φλεβική Θρόμβωση), ο οποίος μετακινείται προς τους πνεύμονες. Μία Πνευμονική Εμβολή μπορεί να αποβεί θανατηφόρα γι’ αυτό και απαιτείται άμεση ιατρική παρέμβαση.
Προφυλακτική θεραπεία
Θεραπεία με στόχο την πρόληψη και την αποφυγή αρνητικής εξέλιξης σε ένα κλινικό περιστατικό.
Πρωτόκολλο Φ.Θ.Ν.
μια τυποποιημένη εκτίμηση θρομβοεμβολικού κινδύνου που είναι συνδεδεμένη με ένα σύνολο επιλογών κατάλληλων μέτρων πρόληψης, συμπεριλαμβανομένων των φαρμακολογικών και μηχανικών προφυλάξεων.
Rudolf Virchow
Ο Γερμανός γιατρός και παθολόγος ο οποίος διατύπωσε τις κύριες αιτίες της θρόμβωσης στα μέσα του 19ου αιώνα.
Στένωση
Η μείωση της διαμέτρου του αυλού ενός αιμοφόρου αγγείου.
Στάση
Η επιβράδυνση της ροής του αίματος μέσω των αρτηριών ή των φλεβών.
Συσσώρευση αιμοπεταλίων
Ένα από τα πρώτα βήματα για το σχηματισμό θρόμβου. Τα αιμοπετάλια ενεργοποιούνται και συγκολλούνται μεταξύ τους σχηματίζοντας μια μάζα πάνω στην οποία δημιουργείται το ινώδες οδηγώντας στο σχηματισμό του θρόμβου.
Τριάδα Virchow
Οι τρεις κύριοι παράγοντες που εμπλέκονται στην δημιουργία φλεβικής θρόμβωσης. 1. Η δυσλειτουργία ή πρόκληση βλάβης στο τοίχωμα του αγγείου (από τραύμα ή χειρουργική επέμβαση), 2. Οι διαταραχές της πήξης του αίματος, που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης θρόμβων στα αιμοφόρα αγγεία (προκαλείται από πολλούς παράγοντες όπως η νοσηλεία σε νοσοκομείο, ο καρκίνος, η χρήση οιστρογόνων, η εγκυμοσύνη, η παχυσαρκία, κλπ) 3. Η αργή ροή του αίματος (πχ εξαιτίας ακινησίας).
Φλέβες
Τα αγγεία του σώματος που μεταφέρουν το αίμα στην καρδιά.
Φλεβική θρομβοεμβολή ή Φλεβική Θροεμβοεμβολική Νόσος
Η παρεμπόδιση της ροής του αίματος στο φλεβικό δίκτυο εξαιτίας της ύπαρξης θρόμβου. Διακρίνεται στην Εν Τω βάθει Φλεβική Θρόμβωση (η δημιουργία ενός θρόμβου αίματος σε κάποια εσωτερική φλέβα, συνήθως του ποδιού) και στην Πνευμονική Εμβολή (η απόσπαση ενός θρόμβου από μια φλέβα και η μεταφορά του σε μια αρτηρία στους πνεύμονες).