ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΘΡΟΜΒΩΣΗΣ
ΤΟ ΘΕΜΑ
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΛΕΒΙΚΗ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ;
Η Φλεβική Θρομβοεμβολική Νόσος (Φ.Θ.Ν.) είναι ο σχηματισμός θρόμβων αίματος στη φλέβα. Όταν ο θρόμβος σχηματίζεται σε μια εσωτερική φλέβα, κυρίως στο πόδι, ονομάζεται «Εν Τω βάθει Φλεβική Θρόμβωση». Όταν ο θρόμβος αποσπασθεί από τις φλέβες και με την κυκλοφορία του αίματος φτάσει στους πνεύμονες, και εγκατασταθεί σε κάποιο σημείο της πνευμονικής αρτηρίας (με αποτέλεσμα να διακοπεί η ροή του αίματος από εκείνο το σημείο και μετά) ονομάζεται Πνευμονική Εμβολή.
Η Εν Τω βάθει Φλεβική Θρόμβωση και η Πνευμονική Εμβολή αποτελούν την Φλεβική Θρομβοεμβολική Νόσο ή Φλεβική Θρομβοεμβολή, μια εξαιρετικά συχνή και δυνητικά θανατηφόρα ασθένεια.
  • Εν Τω βάθει Φλεβική Θρόμβωση - ο θρόμβος αίματος που σχηματίζεται σε κάποια εσωτερική φλέβα (κυρίως στο πόδι).
  • Πνευμονική Εμβολή – ο θρόμβος αίματος μεταφέρεται στους πνεύμονες. Η Πνευμονική Εμβολή συμβαίνει όταν ο θρόμβος αποσπασθεί από τις φλέβες και με την κυκλοφορία του αίματος φτάσει στους πνεύμονες, και εγκατασταθεί σε κάποιο σημείο της πνευμονικής αρτηρίας (με αποτέλεσμα να διακοπεί η ροή του αίματος από εκείνο το σημείο και μετά. Η Πνευμονική Εμβολή συχνά είναι θανατηφόρα.
  • ΕΝ ΤΩ ΒΑΘΕΙ ΦΛΕΒΙΚΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ + ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΕΜΒΟΛΗ = ΦΛΕΒΙΚΗ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ (Φ.Θ.Ν.)
Σκεφτείτε τη Φ.Θ.Ν.! Η Φ.Θ.Ν. συνιστά πρωταρχική αιτία θανάτου και αναπηρίας παγκοσμίως. Επιστημονική ανάλυση της Συντονιστικής Επιτροπής για την Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης κατέδειξε ότι 10.000.000 περιπτώσεις Φ.Θ.Ν. προκύπτουν σε ετήσια βάση – σε χώρες χαμηλού, μέσου και υψηλού βιοτικού επιπέδου. Ωστόσο, τα στοιχεία για τη θνησιμότητα που σχετίζονται με τη Φ.Θ.Ν. είναι κατά κύριο λόγο ατεκμηρίωτα, με τα δεδομένα να περιορίζονται κυρίως σε Ευρώπη και Η.Π.Α. Διαβάστε περισσότερα σχετικά με τα ευρήματα.
ΔΕΔΟΜΕΝΑ
  • Κάθε χρόνο, εμφανίζονται περίπου 10.000.000 περιπτώσεις Φ.Θ.Ν. παγκοσμίως1
  • Στις Η.Π.Α., κάθε χρόνο καταγράφονται 100.000-300.000 θάνατοι που σχετίζονται με τη Φ.Θ.Ν.2
  • Στην Ευρώπη, κάθε χρόνο καταγράφονται 544.000 θάνατοι που σχετίζονται με τη Φ.Θ.Ν.3
  • Στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, τα περιστατικά που σχετίζονται με τη Φ.Θ.Ν. σκοτώνουν περισσότερους ανθρώπους από ότι αθροιστικά το AIDS, ο καρκίνος του μαστού, ο καρκίνος του προστάτη και τα τροχαία ατυχήματα.4
  • Έως και το 60% των περιπτώσεων Φ.Θ.Ν. προκύπτουν κατά τη διάρκεια ή μετά τη νοσηλεία στο νοσοκομείο, γεγονός που ανάγει τη νόσο σε κορυφαία αιτία ενδονοσοκομειακού θανάτου που μπορεί όμως να προληφθεί.1
ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
Η Φ.Θ.Ν. δεν κάνει διακρίσεις. Εμφανίζεται σε ανθρώπους όλων των ηλικιών, φυλών και εθνικοτήτων, τόσο σε άνδρες όσο και γυναίκες. Ορισμένοι παράγοντες και καταστάσεις ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο ανάπτυξης πιθανών θανατηφόρων θρόμβων.
ΥΨΗΛΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ
ΜΕΤΡΙΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ
  • Ηλικία > 60 ετών
  • Προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό με θρόμβωση
  • Καρκίνος / χημειοθεραπεία
  • Χρήση φαρμακευτικής αγωγής με βάση τα οιστρογόνα (πχ. αντισυλληπτικό χάπι ή θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης)
ΑΛΛΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ
  • Παχυσαρκία
  • Εγκυμοσύνη ή πρόσφατη γέννηση
  • Κάπνισμα
  • Κατανάλωση αλκοόλ
ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
Η Φ.Θ.Ν. μπορεί να εμφανιστεί χωρίς προειδοποιητικά σημάδια ή συμπτώματα και μπορεί να μη διαγνωστεί από τον επαγγελματία υγείας. Τα συμπτώματα που είναι εμφανή ενδέχεται να σχετίζονται είτε με την Εν Τω βάθει Φλεβική Θρόμβωση είτε με την Πνευμονική Εμβολή.
ΕΝ ΤΩ ΒΑΘΕΙ ΦΛΕΒΙΚΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ
  • Πόνος
  • Εφίδρωση συμπεριλαμβανομένων του αστραγάλου ή της πατούσας και αύξηση της θερμοκρασίας τοπικά
  • Ερυθρότητα ή εμφανής αλλοίωση του χρώματος
  • Ευαισθησία και οίδημα (πρήξιμο) στα κάτω άκρα
ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΕΜΒΟΛΗ
  • Αδικαιολόγητη δύσπνοια
  • Ταχύπνοια (γρήγορη αναπνοή)
  • Δυνατός πόνος στο στήθος (μπορεί να χειροτερέψει με τη βαθιά εισπνοή)
  • Ταχυκαρδία
  • Ελαφρά ζαλάδα ή λιποθυμία
  • Έντονος βήχας
ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ
Έρευνες αποδεικνύουν ότι πολλές περιπτώσεις Φ.Θ.Ν. μπορούν να προληφθούν ενώ η προληπτική αγωγή βασισμένη σε τεκμήρια μπορεί να σταματήσει την ανάπτυξη θρόμβων σε άτομα που διατρέχουν τον κίνδυνο εμφάνισης.
Προκειμένου να εξακριβωθεί αν ένας ασθενής διατρέχει τον κίνδυνο, οι γιατροί οφείλουν να εκτιμούν τον θρομβοεμβολικό κίνδυνο, κάνοντας συγκεκριμένες ερωτήσεις ώστε να συγκεντρωθούν πληροφορίες για την ηλικία του ασθενή, το ιατρικό ιστορικό, τη φαρμακευτική αγωγή και τους συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής. Κατόπιν, οι πληροφορίες χρησιμοποιούνται για να εκτιμηθεί ο ενδεχόμενος κίνδυνος του ασθενή (π.χ. υψηλός, μέτριος ή χαμηλός κίνδυνος) για την ανάπτυξη θρόμβων αίματος στα πόδια ή τους πνεύμονες.
Αν έχετε εισαχθεί στο νοσοκομείο και δεν έχετε υποβληθεί σε εκτίμηση κινδύνου, ζητήστε να γίνει εκτίμηση άμεσα.
Τα άτομα που εκτιμώνται ότι βρίσκονται «σε κίνδυνο» πρέπει να λάβουν προληπτική αγωγή (γνωστή ως προφύλαξη) η οποία μπορεί να περιλαμβάνει:
  • Αντιπηκτικά φάρμακα (φάρμακα που παρεμποδίζουν το σχηματισμό θρόμβου και υπάγονται στην κατηγορία των αντιθρομβωτικών φαρμάκων)
  • Μηχανικά Μέσα (π.χ. κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης ή φλεβικές αντλίες ποδιών (μυϊκές αντλίες)
Οι νοσηλευόμενοι σε νοσοκομείο ασθενείς ενδέχεται να τους ζητηθεί να περπατούν συχνά ή να κάνουν ασκήσεις για τα πόδια τους όσο συχνότερα μπορούν.
ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Οι Εν Τω βάθει Φλεβική Θρόμβωση και Πνευμονική Εμβολή συνιστούν σοβαρές και απειλητικές για τη ζωή ασθένειες που χρήζουν άμεσης ιατρικής παρακολούθησης. Η θεραπεία ενδέχεται να διαφέρει ανά ασθενή αλλά συνήθως περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή για την παρεμπόδιση της πήξης του αίματος, ή τη διάλυση των σχηματισθέντων θρόμβων. Οι επιλογές περιλαμβάνουν:
  • Αντιθρομβωτικά φάρμακα
  • Μηχανικές μεθόδους (πχ. κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης ή μπότες συμπίεσης πεπιεσμένου αέρα)
  • Θρομβολυτική θεραπεία
Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία συχνά καταλήγει σε ανάρρωση. Ωστόσο, ενδέχεται να προκύψουν μακροχρόνιες επιπλοκές όπως το μεταθρομβωτικό σύνδρομο και η χρόνια θρομβοεμβολική πνευμονική υπέρταση.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ
Εκτός από το κόστος της ασθένειας, η Φ.Θ.Ν. προκαλεί και σημαντική παγκόσμια οικονομική επιβάρυνση. Πολλαπλοί διαγνωστικοί έλεγχοι και θεραπείες, παρατεταμένη παραμονή στο νοσοκομείο και μετέπειτα παρακολούθηση - συμπεριλαμβανομένης της επανεμφάνισης Φ.Θ.Ν. - μπορούν να αποβούν εξαιρετικά δαπανηροί παράγοντες. Όμως, αν τα συστήματα υγείας εστιάσουν στην πρόληψη της Φ.Θ.Ν., μπορούν να εξοικονομήσουν χρήματα, να βελτιώσουν τα αποτελέσματα και συνεπώς, να σώσουν ζωές. Ορισμένες χώρες έχουν ήδη ξεκινήσει την εφαρμογή πολιτικών και πρωτοκόλλων σχετικά με τη Φ.Θ.Ν. που δημιουργούν πρότυπα – ακόμα και κίνητρα – ώστε τα νοσοκομεία να χρησιμοποιούν τη σωστή προληπτική αγωγή για τη Φ.Θ.Ν.
  • Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Φ.Θ.Ν κοστίζει στην Εθνική Υπηρεσία Υγείας €640εκατ / χρόνο.5
  • Στις ΗΠΑ, η διάγνωση και θεραπεία της Φ.Θ.Ν. κοστίζει $15.5δις / χρόνο.6
  • Στην Αυστραλία, το κόστος που σχετίζεται με τη Φ.Θ.Ν., συμπεριλαμβανομένης της χαμένης παραγωγικότητας, υπολογίζεται στα $1.2δις / χρόνο.7
1 Jha AK, Larizgoitia I, Audera-Lopez C, Prasopa-Plaisier N, Waters H, Bates DW. The global burden of unsafe medical care: analytic modeling of observational studies. BMJ Qual Saf 2013; 22;809-15. Retrieved from: http://qualitysafety.bmj.com/content/22/10/809.full.pdf+html
2 US Department of Health and Human Services. Surgeon General's Call to Action to Prevent Deep Vein Thrombosis and Pulmonary Embolism 2008. Available at: http://www.surgeongeneral.gov/topics/deepvein.
3 Heit, JA. Poster 68 presented at: American Society of Hematology, 47th Annual Meeting, Atlanta, GA, December 10-13, 2005.
4 Cohen AT, Agnelli G, Anderson FA, et al. Venous thromboembolism (VTE) in Europe. Thromb Haemost. 2007;98:756-764.
5 House of Commons Health Committee Report on the Prevention of Venous Thromboembolism in Hospitalised Patients. www.publications.parliament.uk/pa/cm200405/cmselect/cmhealth/99/9902.html.
6 Medscape. Medscape General Medicine. 2004:6(3)5.
7 According to data from the international studies (Voskanyan J.E. et al, Organization standardized prevention of venous thromboembolic events in a multidisciplinary hospital, Surgery Volume 08-N2-2006, on average the frequency of hospital deaths from PE stands at 0.3%