ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΙΜΕΘΑ
Ιανουάριος – Φεβρουάριος 2026
Αγαπητοί φίλοι του ΙΜΕΘΑ,
Καλή και Δημιουργική Χρονιά!
Το 2025 ολοκληρώθηκε δυναμικά για το ΙΜΕΘΑ, με τη συνέχιση των δράσεών του μέσω του καθιερωμένου και επιτυχημένου κύκλου εκπαιδευτικών σεμιναρίων “Excellence in Thrombosis Webinars 2025–2026”. Το 1ο Webinar του ΙΜΕΘΑ πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 11 Δεκεμβρίου 2025, με θέμα «Διαταραχές της αιμόστασης σε ασθενείς υπό θεραπεία με TKIs», υπό το συντονισμό της αιματολόγου κας Ε. Γρουζή και του ομότιμου καθηγητή Βιοχημείας και μέλος του ΔΣ του ΙΜΕΘΑ κ. Α. Τσελέπη, μετά από πρόταση της κας Δέσποινας Πανταζή, μέλος του ΔΣ του ΙΜΕΘΑ. Η κα Δ. Πανταζή παρουσίασε το ενδιαφέρον θέμα με τίτλο «ΤΚΙs και αιμόσταση: Από το μοριακό μηχανισμό στις κλινικές εκδηλώσεις» ενώ η αιματολόγος κα Α. Κοτσιαύτη παρουσίασε το θέμα «Αιμορραγικές και θρομβωτικές επιπλοκές σε ασθενείς με αιματολογικά νεοπλάσματα υπό θεραπεία με TKIs: τι γνωρίζουμε σήμερα;». Ο παθολόγος-ογκολόγος κ. Ν. Τσουκαλάς περαιτέρω παρουσίασε το πολύ σημαντικό θέμα: «Διαταραχές της αιμόστασης σε ασθενείς με συμπαγείς όγκους υπό θεραπεία με TKIs: προκλήσεις και στρατηγικές πρόληψης». Το webinar προσέλκυσε μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων. Ο σύνδεσμος του βιντεοσκοπημένου μαθήματος είναι: https://youtu.be/eQcZj_Z1Dak.
Το 2ο webinar του ΙΜΕΘΑ πραγματοποιήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2026 με θέμα: “Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο. Παρουσίαση-συζήτηση κλινικών περιστατικών“. Το προεδρείο αποτελούνταν από τα μέλη του ΔΣ κα Μ. Φλωρεντίν, επίκουρη καθηγήτρια παθολογίας του ΠΓΝΙ, τον κ. Δ. Σαγρή, επιμελητή Β΄ της παθολογικής Κλινικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου στη Λάρισα και τον κ. Ν. Κακαλέτση, επιμελητή Β΄ της παθολογικής Κλινικής ΓΝΘ “ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ”. Οι προηγούμενοι ομιλητές καθώς και ο κ. Δ. Χατζηστεφανίδης, επίκουρος καθηγητής νευρολογίας του ΠΓΝΙ παρουσίασαν ενδιαφέροντα κλινικά περιστατικά. Το σχολιασμό έκανε η κα Β.Γκαλέα, επιμελήτρια Α΄, στο Αιματολογικό Τμήμα, ΓΝΑ “ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ” και ο κ Α. Πιπιλής, Καρδιολόγος, στο 1ο Καρδιολογικό Τμήμα, ΔΘΚΑ “ΥΓΕΙΑ”. Ο Σύνδεσμος του βιντεοσκοπημένου webinar είναι: https://youtu.be/Q7tFj7fi-BU
Το 3ο Webinar του ΙΜΕΘΑ θα λάβει χώρα την Πέμπτη 12/2/2026 με θέμα: «Περιεγχειρητική διαχείριση ασθενή με πρόσφατο οξύ στεφανιαίο συμβάν».
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το Προκαταρκτικό Πρόγραμμα των Webinars «Excellence in Thrombosis Webinars 2025-2026» πατήστε εδώ.
Στο πλαίσιο των επερχόμενων επιστημονικών δραστηριοτήτων του ΙΜΕΘΑ, σας προσκαλούμε στο 14ο Πανελλήνιο Συνέδριο του ΙΜΕΘΑ, που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα στις 15–17 Οκτωβρίου 2026, στο ξενοδοχείο Crowne Plaza.
Σας καλούμε να συμβάλετε στο επιστημονικό πρόγραμμα του συνεδρίου με την υποβολή και παρουσίαση των δικών σας πρωτότυπων εργασιών.
Η καταληκτική ημερομηνία υποβολής εργασιών είναι η 15η Ιουνίου 2026. Περισσότερες πληροφορίες για το 14ο Πανελλήνιο Συνέδριο του ΙΜΕΘΑ πατήστε ΕΔΩ.
Επιπλέον, το ΙΜΕΘΑ ανοίγει έναν νέο κύκλο δράσης και συνεργασίας μέσα από τη δημιουργία Ομάδων Εργασίας για τη θρόμβωση και την αντιθρομβωτική αγωγή. Σας καλούμε να συμμετάσχετε ενεργά και να αξιοποιήσετε αυτή την ευκαιρία για επιστημονική εξέλιξη. Παράλληλα, οι πιο έμπειροι συνάδελφοι θα έχουν την ευκαιρία να μεταφέρουν την πολύτιμη γνώση τους και την εμπειρία τους, καθοδηγώντας και εμπνέοντας τη νέα γενιά επιστημόνων. Περισσότερες πληροφορίες πατήστε εδώ.
Στο ενημερωτικό δελτίο του ΙΜΕΘΑ, συνοψίζονται όπως κάθε μήνα οι σημαντικότερες μελέτες και στον τομέα της θρόμβωσης και της αντιθρομβωτικής αγωγής.
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ-ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΣΦΑΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΩΝ
«Διαχείριση ασθενών με συγγενείς αιμορραγικές διαταραχές και καρδιακές ενδείξεις για αντιθρομβωτική αγωγή. Δήλωση κλινικής συναίνεσης της Ομάδας Εργασίας για τη Θρόμβωση της ESC, της ACVC, της EAPCI, της EHRA της ESC, της Ομάδας Εργασίας της ESC για τη Φαρμακοθεραπεία Καρδιαγγειακών Παθήσεων και της EAHAD». (Management of patients with congenital bleeding disorders and cardiac indications for antithrombotic therapy. A clinical consensus statement of the ESC Working Group on Thrombosis, the Association for Acute CardioVascular Care (ACVC), European Association of Percutaneous Cardiovascular Interventions (EAPCI), European Heart Rhythm Association (EHRA) of the ESC, the ESC Working Group on Cardiovascular Pharmacotherapy and the European Association for Haemophilia and Allied Disorders (EAHAD). European Heart Journal – Cardiovascular Pharmacotherapy (2025), 11:275–289. https://doi.org/10.1093/ehjcvp/pvaf006.
Παρότι οι σύγχρονες θεραπείες υποκατάστασης παραγόντων πήξης έχουν βελτιώσει σημαντικά το προσδόκιμο ζωής των ασθενών με συγγενείς αιμορραγικές διαταραχές, παρατηρείται αυξημένη συχνότητα καρδιαγγειακών παθήσεων και θρομβωτικών επιπλοκών σε πληθυσμούς που έως πρόσφατα θεωρούνταν χαμηλού θρομβωτικού κινδύνου. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ομάδα Εργασίας για τη Θρόμβωση της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Αιματολογική Εταιρεία και άλλες επιστημονικές εταιρείες (ISTH, EAHAD, ESO κ.ά.), διαμορφώνει ένα διευρυμένο πλαίσιο κλινικής προσέγγισης, λαμβάνοντας υπόψη την ετερογένεια των φαινοτύπων και τις ιδιαιτερότητες της πρωτογενούς και δευτερογενούς αιμόστασης.
Οι δηλώσεις συναίνεσης υπογραμμίζουν την ανάγκη στενής συνεργασίας καρδιολόγων και αιματολόγων σε όλες τις αποφάσεις διαχείρισης ασθενών με συγγενείς αιμορραγικές διαταραχές. Στη στεφανιογραφία και την PCI προτιμάται η κερκιδική προσπέλαση με χορήγηση UFH ή bivalirudin, ενώ η διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή περιορίζεται σε έναν μήνα, με μετέπειτα μονοθεραπεία ασπιρίνης. Σε NSTEMI ή ασταθή στηθάγχη συνιστάται ασπιρίνη, αποφυγή προφόρτωσης P2Y12 αναστολέων, θρομβολυτικών και συγκεκριμένων αναστολέων αιμόστασης. Στο ACS, συμπεριλαμβανομένου του STEMI, εφαρμόζονται οι οδηγίες της ESC(2023) για ασθενείς υψηλού αιμορραγικού κινδύνου, ενώ σε STEMI χωρίς UFH/LMWH συνιστάται μέτρηση παραγόντων πήξης μετά την PCI. Επίσης, συνιστάται γαστρική προστασία με αναστολέα αντλίας πρωτονίων και χαμηλή δόση ασπιρίνης σε ασθενείς με ισχαιμική καρδιοπάθεια. Στην καρδιοχειρουργική, απαιτείται προ εγχειρητική αξιολόγηση και υποκατάσταση παραγόντων, με προτίμηση σε ελάχιστα επεμβατικές ή διαδερμικές τεχνικές, επιδιόρθωση μιτροειδούς και χρήση βιοπροσθετικών βαλβίδων για μείωση του μακροχρόνιου αιμορραγικού κινδύνου. Στην κολπική μαρμαρυγή, η εκτίμηση θρομβωτικού κινδύνου βασίζεται στο CHA₂DS₂ score και στη «βαρύτητα» της αιμορροφιλίας, ενώ όταν απαιτείται αντιπηκτική αγωγή προτιμώνται τα DOACs έναντι των VKA.
Συμπερασματικά, οι δηλώσεις τονίζουν τη σημασία της εξατομικευμένης θεραπείας, της μείωσης των αιμορραγικών επιπλοκών και της εφαρμογής σύγχρονων κατευθυντήριων οδηγιών για ασφαλή και αποτελεσματική καρδιολογική φροντίδα.
«Αντιθρομβωτική αγωγή στο οξύ στεφανιαίο σύνδρομο (ΑCS) στις γυναίκες: κλινική δήλωση συναίνεσης της ESC/EAPCI». (Antithrombotic drugs for acute coronary syndromes in women: sex-adjusted treatment and female representation in randomised clinical trials. A clinical consensus statement of the European Association of Percutaneous Cardiovascular Interventions (EAPCI) and the ESC Working Group on Thrombosis. European Heart Journal (2025) 00, 1–12 https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaf352)
Οι θρομβωτικοί και αιμορραγικοί κίνδυνοι διαφέρουν μεταξύ ανδρών και γυναικών λόγω βιολογικών, ορμονικών και κλινικών παραγόντων. Οι γυναίκες εμφανίζουν συχνά αυξημένο κίνδυνο αιμορραγικών επιπλοκών και, παρά την ίδια αποτελεσματικότητα των αντιθρομβωτικών φαρμάκων με τους άνδρες, συχνά λαμβάνουν θεραπεία καθυστερημένα ή με λιγότερο επεμβατικό τρόπο.
Οι δηλώσεις συναίνεσης ESC/ΕΑPCI υπογραμμίζουν ότι η αποτελεσματικότητα των αντιθρομβωτικών φαρμάκων στη δευτερογενή πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων είναι ανεξάρτητη από το φύλο, με έμφαση στην έγκαιρη διάγνωση του ACS. Για τη μείωση των αιμορραγικών κινδύνων, προτιμάται η κερκιδική προσπέλαση, ενώ η μηριαία γίνεται υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση. Σε MINOCA η ενδαγγειακή απεικόνιση δίνει πληροφορίες για τη χορήγηση συντηρητικής αγωγής, ενώ σε SCAD, σπασμική ή μικροαγγειακή στηθάγχη και σύνδρομο Takotsubo η DAPT δεν συνιστάται. Η μειωμένη εκπροσώπηση γυναικών στις RCTs απαιτεί δημοσίευση δεδομένων κατά φύλο και απαιτείται ενίσχυση της συμμετοχής τους τόσο ως ασθενείς όσο και ως ερευνήτριες.
Συμπερασματικά, οι δηλώσεις τονίζουν την εξατομικευμένη διαχείριση, τη μείωση αιμορραγικών επιπλοκών και την εφαρμογή σύγχρονων κατευθυντήριων οδηγιών για περιορισμό των ανισοτήτων σε κλινικό επίπεδο.
«REAC-TAVI 2: Ποια Aντιαιμοπεταλιακή μονοθεραπεία μετά από TAVI;» (Rationale and design of REAC-TAVI 2: Single antiplatelet treatment with ticagrelor vs aspirin after transcatheter aortic valve implantation. Hemelrijk KI. et al. Am Heart J. 2026 Feb:292:107293, doi: 10.1016/j.ahj.2025.107293).
Η αντιθρομβωτική διαχείριση μετά από διαδερμική εμφύτευση αορτικής βαλβίδας (TAVI) σε ασθενείς χωρίς ένδειξη για από του στόματος αντιπηκτική αγωγή (OAC) παραμένει ετερογενής και βασίζεται σε περιορισμένα δεδομένα από τυχαιοποιημένες μελέτες. Οι ενδείξεις υποστηρίζουν μονοθεραπεία με χαμηλή δόση ασπιρίνης, αν και εγείρονται ανησυχίες για επαρκή προστασία σε ασθενείς υψηλού ισχαιμικού κινδύνου. Οι ασθενείς που υποβάλλονται σε TAVI είναι συνήθως ηλικιωμένοι με συχνές συννοσηρότητες, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο ισχαιμικών συμβαμάτων, ενώ η αιμορραγία παραμένει σημαντική επιπλοκή, αν και μειώνεται χάρη στη μετάβαση από DAPT σε SAPT, στη βελτίωση των τεχνικών και στην ευρεία χρήση διαμηριαίας προσπέλασης. Νεότερα δεδομένα υποδεικνύουν ότι η μονοθεραπεία με αναστολέα P2Y12, όπως η τικαγρελόρη, μπορεί να προσφέρει αποτελεσματική αντιαιμοπεταλιακή δράση με χαμηλότερο αιμορραγικό κίνδυνο σε υψηλού κινδύνου πληθυσμούς. Η τυχαιοποιημένη, πολυκεντρική μελέτη REAC-TAVI 2 συγκρίνει τη χαμηλή δόση τικαγρελόρης (60 mg) έναντι της ασπιρίνης ως μονοθεραπεία μετά από TAVI, με στόχο την αξιολόγηση της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας σε θνησιμότητα, ισχαιμικά και αιμορραγικά συμβάματα, προσφέροντας κρίσιμα δεδομένα για τη βελτιστοποίηση της αντιθρομβωτικής αγωγής σε ασθενείς υψηλού κινδύνου.
Τα αποτελέσματά της αναμένεται να συμβάλουν ουσιαστικά στη βελτιστοποίηση της αντιθρομβωτικής αγωγής μετά από TAVI και στη μείωση των κλινικών επιπλοκών σε ασθενείς υψηλού κινδύνου.
«STORM-PE: Καινοτόμος θεραπεία για πνευμονική εμβολή ενδιάμεσου–υψηλού κινδύνου» (Randomized Controlled Trial of Mechanical Thrombectomy With Anticoagulation Versus Anticoagulation Alone for Acute Intermediate-High Risk Pulmonary Embolism: Primary Outcomes From the STORM-PE Trial. STORM-PE Trial Investigators. Lookstein RA, Konstantinides SV, et al. Circulation. 2026 Jan 6;153(1):21-34. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.125.077232).
Η μελέτη STORM-PE είναι η πρώτη τυχαιοποιημένη μελέτη που αξιολόγησε τη μηχανική θρομβεκτομή υποβοηθούμενη από υπολογιστή για την αναρρόφηση θρόμβου (Computer-Αssisted Vacuum Τhrombectomy, CAVT) σε συνδυασμό με αντιπηκτική αγωγή έναντι μόνο της αντιπηκτικής αγωγής σε ασθενείς με οξεία πνευμονική εμβολή ενδιάμεσου-υψηλού κινδύνου. Οι ασθενείς, που χρησιμοποιήθηκε CAVT, παρουσίασαν σημαντική μείωση της αναλογίας δεξιάς/αριστερής κοιλίας (RV/LV) στις 48 ώρες, μεγαλύτερη από την ομάδα που έλαβε μόνο αντιπηκτική αγωγή. Επιπλέον, παρατηρήθηκε ταχύτερη επαναφορά στα φυσιολογικά επίπεδα των ζωτικών παραμέτρων και βελτίωση στην απόφραξη της πνευμονικής αρτηρίας, χωρίς αύξηση σοβαρών ανεπιθύμητων συμβάντων. Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι η CAVT αποτελεί ασφαλή και αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή, προσφέροντας γρήγορη αποκατάσταση της καρδιακής λειτουργίας και υποστήριξη των ασθενών με υψηλό κίνδυνο επιπλοκών.
«LATTEE: Επίδραση των αλλαγών της αντιπηκτικής θεραπείας σε θρόμβους αριστερής κοιλίας». (Changes in Anticoagulation Treatment and Associated Resolution or Persistence of Left Atrial Thrombus: Insights from LATTEE Registry. Gawałko M, et al. Am J Cardiol. 2026 Jan 1;258:340-345. doi: 10.1016/j.amjcard.2025.10.015).
Η μελέτη LATTEE εξέτασε πώς οι αλλαγές στη θεραπεία με αντιπηκτικά επηρεάζουν την εξαφάνιση ή την παραμονή θρόμβου στην αριστερή κοιλία σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή (AF/AFl). Από τους 3.109 ασθενείς που υπεβλήθησαν σε διοισοφαγική υπερηχοκαρδιογραφία (Transesophageal Echocardiography, TEE) πριν από καρδιοανάταξη ή κατάλυση, το 8% είχε θρόμβο. Στο 46% αυτών που έκαναν επαναληπτική TEE, ο θρόμβος είχε εξαφανιστεί στο 55% των περιπτώσεων, ενώ στο υπόλοιπο ποσοστό παρέμεινε. Η αλλαγή από ανταγωνιστές βιταμίνης Κ (VKA) σε DOACs συνδέθηκε με μικρή πιθανότητα θρόμβου συγκριτικά με τη χορήγηση VKA ή τη μετάβαση σε ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους. Επιπλέον, όλοι οι ασθενείς που συνέχισαν φαρμακευτική αγωγή με απιξαμπάνη εξακολουθούσαν να έχουν θρόμβο, ενώ όσοι άλλαξαν αγωγή από απιξαμπάνη σε DOAC δεν παρουσίασαν θρόμβο κατά την επανεξέταση. Άλλοι συνδυασμοί αλλαγών στην αντιθρομβωτική αγωγή δεν έδειξαν σημαντικές διαφορές.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η προσαρμογή της αντιπηκτικής αγωγής μπορεί να βοηθήσει στην εξαφάνιση των θρόμβων, προσφέροντας χρήσιμες πληροφορίες για τη βελτιστοποίηση της θεραπείας ασθενών υψηλού κινδύνου, ενώ απαιτούνται περαιτέρω τυχαιοποιημένες μελέτες.
ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ
Δημήτριος Ρίχτερ
Καρδιολόγος
Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, “Ευρωκλινική”Αθηνών
Πρόεδρος Ι.Μ.Ε.Θ.Α.
Δέσποινα Πανταζή
Χημικός, MSc, PhD στη Βιοχημεία, ΕΔΙΠ
Βαθμού Α’, Εργαστήριο Βιοχημείας/Eρευνητικό
Κέντρο Αθηροθρόμβωσης/Τμήμα Χημείας,
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Μέλος Δ.Σ. Ι.Μ.ΕΘ.Α.